Downloaden is géén diefstal.


In De Pers van 12 oktober spreekt Jan-Hein Strop zich uit voor een downloadverbod. Hij doet dit aan de hand van het weerleggen van zes stellingen. Door het kritiekloos overnemen van onzin-argumenten van de auteursrechtenlobby, bewijst de auteur het copyrightdebat allerminst een dienst. Op alle zes de punten die De Pers zegt te ontzenuwen slaat Strop de plank mis. Hij bevestigt danwel omzeilt juist de stelling of, erger nog, hij probeert een onzinstelling in de schoenen van de downloaders te schuiven en valt die vervolgens aan.

De toon van het stuk wordt gezet wanneer downloaden minstens zes maal met inbraak en diefstal wordt vergeleken. Een vergelijking die misleidend is én bewezen onjuist. Bij diefstal verdwijnt er namelijk per definitie een voorwerp. Dief D bezit na de inbraak iets wat slachtoffer S dan niet meer heeft.

Bij het kopiëren van een liedje verdwijnt er daarentegen niets. Vriend A heeft nog steeds het origineel en vriend B heeft een kopie. Er is niets weg, er is juist iets ontstaan. Dit gebeurde vroeger ook al met de Rambo video’s van de buurman. Kopiëren en diefstal zijn dus twee totaal verschillende zaken. Zes maal herhalen dat het wél diefstal is maakt dit echter nog steeds geen misdaad.

Het argument van de auteursrechtenlobby waarom dit wel diefstal zou zijn is dat het slachtoffer niet Vriend A is, maar platenmaatschappij P, die nu één verkoop minder zou kunnen maken. De industrie heeft dit argument nooit kunnen onderbouwen; onpartijdige studies trekken daarnaast hele andere conclusies.

Feiten en objectief onderzoek

Zo publiceerde de US General Accounting Office het rapport GAO-10-423, waarin gesteld wordt dat de ‘lost-sales- cijfers van de industrie nergens op gebaseerd zijn. Daarnaast schreef de GAO dat het downloaden vaak voorafgaat aan het aanschaffen.



Dat de grootste downloaders tevens de beste consumenten zijn blijft vaak onderbelicht. Advertising Age concludeerde in 2009 al dat onder Peer2Peer-gebruikers zowel het bioscoopbezoek als het aantal aangeschafte DVD’s 34% hoger ligt dan bij de consument die niet aan file-sharing doet.

Ook Harvard heeft serieus, peer-reviewed research gedaan naar de effecten van file-sharing. In het in januari verschenen onderzoek ‘File-Sharing and Copyright‘ van F. Oberholzer-Gee, werd geconcludeerd dat maximaal 20% van de terugloop in de omzet van muziek terug te voeren is op filesharing, maar dat dit wordt gecompenseerd door een toegenomen vraag naar merchandise en concertkaartjes. Juist als een gevolg van de bredere bekendheid door file-sharing.
Tevens concluderen de Harvard onderzoekers dat de wereldwijde produktie van muziek, boeken en films sterk is toegenomen in het tijdperk van bestandsdeling. Dit staat in schril contrast met het door Strop geschetste schrikbeeld van een wereld waarin niemand meer een bandje zou willen beginnen.

Downloaden en P2P-gebruik heeft dus, in objectieve onderzoeken, een veel positievere rol dan de auteursrechtenlobby wil doen geloven; als het ergens mee vergeleken moet worden zou ‘marketing‘ de lading beter dekken dan ‘diefstal‘. Immers, de downloaders besteden ruim één derde meer aan hun entertainment dan de niet-downloaders. De Pers staat dus zonder argumenten wanneer ze simplistisch blijft volharden dat downloaden gelijk staat aan diefstal. Het herhalen van onzin maakt deze niet waar, al gebeurt het zestig maal.

Hieronder de stellingen die De Pers trachtte te weerleggen, voorzien van commentaar.

"1) Films en muziek zijn te duur en niet legaal beschikbaar."

De Pers verwijst naar iTunes en Spotify en lijkt daarmee de bezweringsformule uit het kamerdebat over het downloadverbod te willen activeren; een downloadverbod zou namelijk pas aan de orde zijn wanneer er ‘voldoende legaal aanbod‘ is. Geen enkele econoom kan echter volhouden dat twee aanbieders met een beperkt assortiment aangemerkt kan worden als ‘voldoende legaal aanbod’.

Ruim 10 jaar na het verbod op Napster bestaat het ‘legale aanbod’ volgens De Pers dus uiteindelijk uit twee keuzes: iTunes en Spotify. Twee. Er is daarmee wel degelijk een tekort aan door de industrie goedgekeurd aanbod, een gevolg van zowel passiviteit als actieve tegenwerking door de auteursrechtenlobby.

Spotify uitgekleed

Rechthebbenden hebben veel energie gespendeerd aan kostbare lobbies voor nationale en internationale wetswijzigingen, zonder zelf met enig commercieel alternatief voor het downloaden te komen. iTunes heeft haar positie slechts door de ongekende marktkracht van Apple kunnen veroveren en Spotify heeft door de actieve tegenwerking van de auteursrechtenindustrie in de VS nog steeds geen poot aan de grond. Ook dreigt Spotify het binnenkort zonder de artiesten van Warner Bros te moeten doen. Hoewel de iTunes store een groot aanbod heeft en erg succesvol is, is het assortiment nog steeds beperkt. Zoek bijvoorbeeld maar eens naar AC/DC of het oudere werk van Jimmy Buffet.

Daarbij, in 2010 dezelfde prijs rekenen voor het downloaden van een album als vroeger voor het complete pakket van een schijfje, een hoesje, het boekje en het transport van dat alles, is inderdaad aan de hoge kant.
Het hoeft niet gratis, maar wel tegen prijzen die in een concurrerende markt worden gevormd. Zo’n markt is er niet met slechts een paar grote aanbieders.

Communistisch?

Apart is dat Strop hier een poging doet om de grote maatschappelijke beweging die zich inzet voor het hervormen van de auteursrechten in de marxistisch/communistische hoek te plaatsen. Dit is een complete gotspe.

Hét definiërende element van de falende communistische stelsels was immers de plan-economie. Níet de markt van vraag en aanbod bepaalde wat er geproduceerd en verkocht werd, maar de Staat. Uitgerekend de auteursrechtenlobby heeft de afgelopen jaren vele miljoenen gespendeerd aan pogingen om de Staat te verleiden dwingend de consumptie van één type entertainment produkt voor te schrijven, terwijl de markt om een compleet ander produkt vraagt.

Het zijn deze pogingen tot regulering van de muziek-consumptie die aan het oude communisme herinneren.


Piraten en downloaders stellen daarentegen dat de overheid zich juist terug zou moeten trekken en de markt het werk moet laten doen. Alleen een doorgewinterde communist zou deze markt met wetten proberen te dwingen, in plaats van de vraag bepalend te laten zijn.

Het Harvard onderzoek geeft al aan dat de angst voor het verdwijnen van creativiteit ongegrond is. Integendeel. Er is dus voor geen enkele staat een reden om in de muziekmarkt in te blijven grijpen. De postkoets is ingehaald door de telegraaf, de telegraaf door de telefoon en de persers en verschepers van vinyl zijn ingehaald door het internet.

Terwijl de entertainmentindustrie procedeerde, hebben iTunes, FaceBook, MySpace, YouTube, Hyves én P2P het leeuwendeel van haar rol overgenomen. Dat is marktwerking.

Overbodig geworden

Een aantal van de traditionele functies van de muziekindustrie is overbodig geworden. Waar wél een stijgende behoefte aan is, zijn live-optredens, t-shirts, limited edition cd’s, 3D voorstellingen en andere unieke, niet te kopiëren produkten. Toevallig zijn het ook deze diensten die ervoor zorgen dat de entertainmentindustrie als geheel, jaar na jaar record-omzetten boekt.


Wanneer een verantwoordelijk minister zich in de stijgende winstcijfers van de branche zou verdiepen, zou het deze zonneklaar zijn dat géén enkel kabinet, rechts of links, staatssteun en gedwongen winkelnering in deze toch al lucratieve markt voor haar rekening zou kunnen nemen. Welke minister van Innovatie wil te boek staan als de man die de elektrische straatverlichting tegenhield, alleen om de lantaarnopstekers ter wille te zijn?

"2) Grenzen aan downloaden zijn een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting."

Dit is inderdaad een onzinstelling. Waar het om gaat is dat de maatregelen waar de rechthebbenden nu om vragen teneinde het downloaden te stoppen, niet mogelijk zijn zonder verregaande inbreuk op het recht op privacy en vrije communicatie. Het instandhouden van het distributiemonopolie van een kleine club invloedrijke marktpartijen is dergelijke offers niet waard. De industrie heeft 10 jaar de tijd gehad om met een antwoord op Napster te komen; filteren van internetverkeer en een downloadverbod zijn niet de creatieve oplossingen waar de wereld op wacht.

"3) Een downloadverbod zou miljoenen mensen kenmerken als crimineel."

Door zich te beperken tot civiel- en bestuursrechtelijke handhaving, omzeilt Strop hier handig de strafrechtelijke procedures waar de entertainmentindustrie nationaal en internationaal op aanstuurt. Eerder gelekte ACTA-documenten spreken boekdelen: ondertekenaars zouden zich verplichten om downloaden als misdaad in het strafrecht op te nemen, met minimum geldboetes en celstraffen.


Niet alleen criminaliseert de industrie op deze wijze vele gebruikers, zij vraagt de overheid om opsporings- en vervolgingsbudget in te zetten, zodat de entertainmentbranche de consument kan blijven leveren wat deze niet wil. Deze stelling is dus niet weerlegd, maar omzeild.

"4) Een verbod stimuleert creativiteit niet, want met een verbod wordt de entertainmentindustrie niet gedwongen met nieuwe bedrijfsmodellen te komen voor het stimuleren van creativiteit."

In een vrije economie zou slechts de markt tot nieuwe bedrijfsmodellen kunnen dwingen. Nu proberen marktpartijen de consument in een archaïsch systeem te dwingen, in plaats van zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Iedereen kan mediabestanden vinden en downloaden met behulp van een webbrowser en Google. Daar zijn geen illegale tools of sites voor nodig.

Het verspreiden van muziek gebeurt stukken eenvoudiger en efficiënter dan in de dagen dat dozen met geperst vinyl of plastic schijfjes over de wereld moesten worden verscheept. De oude rockers van Queen kunnen niet wachten tot volgend jaar hun contract afloopt, zodat ze zelf hun muziek kunnen gaan distribueren. Bands als Silence is Sexy, Nine Inch Nails en Radiohead zijn financieel succesvol, ondanks dat zij hun muziek gratis en in eigen beheer aanbieden.

"5) Het huidige auteursrecht remt innovatie, want rechthebbenden kunnen nieuwe, verstorende technologie aanpakken."

Strop illustreert dit punt uitstekend. Terwijl hier juist een kans lag voor een gloedvolle opsomming van alle vernieuwingen die de auteursrechtenindustrie ons heeft gebracht, staat er slechts een lijstje van de technologieën die juridisch zijn aangepakt: Napster, Kazaa, MiniNova en The PirateBay.

Het is dan nogal wrang om als enige bijdrage aan de technologische vernieuwing te claimen dat je de makers van Kazaa met juridische processen gedwongen hebt om van armoede maar aan Skype te gaan werken. Zelfs Uitzending Gemist maakt gebruik van door ‘geniale‘ piraten ontwikkelde BitTorrent technologie, in plaats van een platform dat door knappe koppen uit Hollywood is ontwikkeld.

Juridische creativiteit of innovatie?

Op gebied van distributie hebben we inmiddels iTunes en Spotify, ondanks de industrie.
Daarentegen hebben we in het juridisch kader DRM, ACTA, Gallo, "Komt een vrouw bij de dokter", 3-Strikes, Deep Packet Inspection plus de Stichting Brein; daar zit gezamenlijk tientallen manjaren aan juridische creativiteit in.

Het is duidelijk waar de prioriteiten van de auteursrechtenindustrie liggen, en dat is niet bij het stimuleren van artistieke creativiteit en innovatie. De huidige wetgeving wordt opgerekt en misbruikt om een toch al wankelend model gebaseerd op bakeliet en vinyl in stand te houden.

Een verbod zou inderdaad verder kunstmatig ingrijpen in een markt, die op dit moment al een klein aantal invloedrijke monopolisten onevenredig bevoordeelt. Daarnaast zou een verbod de overheid op laten draaien voor het handhaven van een verouderd model binnen een verder zeer winstgevende markt.



"6 Een verbod is niet te handhaven."

Een laatste maal wordt het winkeldiefstal-cliché afgestofd. Downloaden is niet te vergelijken met winkeldiefstal, net zo min als het opnemen van elpees op cassettebandjes dat was.
Voor de overige argumenten waarom het downloadverbod in de huidige vorm inderdaad niet te handhaven is: zie punt 2.

Afbeelding communism: David Stadelamann
Afbeelding copyright: Creative commons

Edit [27/10: Warner Bros is nog te streamen via Spotify, dreigt er echter wel uit te stappen]